De identiteit van succes

N.a.v. een avond, waarbij ik uitgedaagd werd om over ‘succes’ te denken, gingen mijn gedachten terug in de tijd en onderzocht ik hoe ik in de loop der jaren over succes gedacht had, en wat het me gebracht heeft.

Succesperiode

In mijn leven heb ik diverse periodes gehad dat men mij succesvol vond, en ik daardoor mezelf ook. Ik heb meerdere malen ervaren, dat als je echt iets wilt en je daar volledig op richt, dat je datgene (grotendeels) kunt bereiken. Zelfs als dat doel vrij onrealistisch lijkt. Zwarte band karate en 4^e van NLD in 6 jaar tijd; succesvolle sportschool gehad; ploegleider geweest van een profwielerploeg zonder noemenswaardige ervaring als wielrenner; binnen 5 jaar skileraar geworden na een eerste sneeuwervaring op mijn 30^e en binnen een aantal jaren een buitenzwembad rendabel kunnen krijgen wat voorheen grote verliezen maakte. Een eerste waarschuwing die ik kreeg, dat mijn aanpak niet leidde tot het door mij gewenste succes,  was kanker, maar zelfs dat kon mij niet ‘wakker’ krijgen.  Ik ‘vocht’ met succes en mensen om me heen hadden bewondering waarop ik mijn ziekte droeg. Waar ik wel gaandeweg achterkwam, was dat successen nooit de onvrede in mij  weg konden nemen.  Als ik weer iets ‘bereikt’ had, voelde het even goed, maar daarna kwam die onvrede weer sneller en heviger terug.

Bergafwaarts ?

Vanaf mijn 38^e leek het bergafwaarts te gaan, althans uiterlijk. Mijn relatie liep op de klippen, mijn ex-vrouw ging verder met de sportschool en bleef ook in ons huis wonen. Ik had geen sportschool meer die me ‘aanzien’ kon geven en ook geen eigen woning. Vanaf dat moment leken de dingen die ik aanpakte ineens niet meer zo succesvol. Met mijn inmiddels nieuwe vrouw (zij is overigens wel een enorm cadeau, maar zelfs dat wist ik nog niet destijds) begon ik een kledingwinkel, die ondanks al onze inspanningen, mislukte. Ook op sportief gebied, waar ik mezelf enigszins superieur achtte, ging het minder. Ik ontdekte het stapleven en ging mezelf nogal eens te buiten. Ik kwam flink aan, en de goede fietser, karateka, skiër van weleer, waaraan ik toch een stuk identiteit kon ontlenen, waren er niet meer. Ook in ons huidige bedrijf hebben we tijdens de crisis enorm moeten knokken om überhaupt ons hoofd financieel boven water te kunnen houden.

Of juist bergop?

Maatschappelijk gezien ben ik dus niet succesvol volgens de gangbare definitie. Ik ben 45 jaar en heb geen grote bezittingen of bedrijven waar ik ‘prat’ op kan gaan. Sportief gezien ben ik op dit moment middelmatig. Ons huidige bedrijf gaat nu de goede kant op, maar ik ben niet die ondernemer van weleer, die alles wat hij aanpakte, veranderde in goud. Desondanks ben ik nu meer tevreden, dan dat ik ooit geweest ben. Ik kan genieten van maatschappelijk succes, maar ik jaag er niet meer achterna, ten koste van alles wat het leven echt de moeite waard maakt.

Het geheim?

Nadat ik meer en meer doorkreeg, dat succes in de uiterlijke wereld je nooit blijvend tevreden kan maken, ben ik tijdens mijn ‘tegenslagen’ blijvend de innerlijke weg opgegaan. Ik zeg blijvend, omdat ik namelijk veel  eerder op het spirituele gericht was. Maar als dat te moeilijk of pijnlijk voor mij werd (ben als 21 jarige al als eens gillend gek uit een zen klooster weggelopen), koos ik toch maar weer eieren voor mijn geld. En stortte ik me weer voluit op een project in de buitenwereld, om me maar weer succesvol  te kunnen voelen.

Het is zoals het is

Vanaf mijn 38^e ging dat dus echt niet meer, en heeft ‘het leven’ ingegrepen. Alles, maar dan ook alles, wat er vanaf mijn 38^e (maar ook daarvoor) gebeurd is, heeft zijn nut gehad voor mijn ontwikkeling.  Alles waar ik identiteit aan ontleende en waarmee ik mijn ‘image’ omhoog kon houden, viel  van me weg. En in plaats van minder te worden, werd ik meer.  Meer Peter, en minder de rollen die ik mezelf aangemeten had.(rollen ben ik overigens nog steeds niet ‘vrij’ van, maar gelukkig herken ik ze, en kan er dan hartelijk om lachen) Hoewel ik waarschijnlijk niet langer als succesvol zal worden gezien, en dat voor het eerst in mijn leven ook echt niet meer belangrijk vind, ben ik voor mezelf succesvoller als ooit tevoren. Ik heb een geweldige vrouw en ben een liefdevollere echtgenoot, vader en zoon dan voorheen geworden. Ook de relaties met mijn vrienden hebben zich aanmerkelijk verdiept. En ik ben milder en vriendelijker geworden voor mijn omgeving. Maar deze kwaliteiten worden zelden meegenomen in de gangbare definitie van succesvol.

Waarom nu dit verhaal?

Onze maatschappij wordt gekenmerkt door een structurele ontevredenheid, zowel gezamenlijk als individueel. We streven altijd naar iets anders, iets meer, dan dat we nu hebben of zijn. En we hebben onszelf wijs gemaakt, of nog erger wijs laten maken, dat als we datgene wat we nastreven bereiken, dat we dan wel ‘gelukkig’ zijn. Maar dat moment komt nooit, zelfs niet als je die doelen bereikt. Wellicht herkennen mensen zich in mijn verhaal, en kunnen ze daardoor hun definitie van succes herdefiniëren. Een sleutelwoord hierin is tevredenheid. Overal waar je kijkt worden workshops gegeven, hoe je succesvol kunt zijn. Helaas wordt daar meestal niet bij verteld welk succes tegen welke prijs, of met welk (blijvend) resultaat. De reden dat deze cursussen en workshops nooit gaan werken, is dat de onvrede die je voelt in jezelf zit, en daar moet je ‘m ook oplossen. Misschien ben je allang succesvol, maar niet op gebieden, die we maatschappelijk ‘relevant’ achten. Of anders gezegd; in onze maatschappij kan je een ongelofelijke eikel zijn, maar als je toevallig leuk kan zingen, of tegen een balletje kan trappen, dan noemen we zo iemand succesvol. En kijken we daar wellicht nog tegen op ook. Of erger; willen we dat ook ‘bereiken’.

Succes kan wel tijdelijk de ‘pijn’ of  ‘ongenoegen’ in jezelf verzachten, maar  kan dat nooit blijvend.  Niet dat je niet van succes in de uiterlijke wereld mag genieten; sterker nog dat moet je. Maar als je er je identiteit aan ontleent, of er permanent naar blijft jagen, kom je vroeg of laat bedrogen uit. Vroeg of laat houdt dat succes op, en moet je het gewoon weer met jezelf zien te klaren. Het begint met acceptatie van je huidige situatie, inclusief alle ‘ellende’, mocht je die nu zo waarnemen. En als je jouw huidige situatie volledig geaccepteerd hebt (wat makkelijker  gezegd is, dan gevoeld), pas dan kun je gaan werken aan het realiseren van je dromen. Omdat dromen dan namelijk niet meer ingegeven zijn door de rol die je speelt, maar door wie je werkelijk bent. Maar wellicht heb je dan ook niet meer zoveel dromen en verlangens voor de toekomst, maar geniet je gewoon nu.

Succes ermee

Peter Verbeek