“Je gedachten zijn als wilde paarden; als je ze niet temt, nemen ze jou overal mee naar toe”

Bovenstaande uitspraak is gedaan door een indianenopperhoofd, waarvan ik de naam kwijt ben, maar dat is ook niet zo belangrijk. Ik herkende in deze uitspraak direct wat ik al die jaren gedaan heb. Namelijk me laten leiden door mijn gedachten en deze te beschouwen als een objectieve waarheid, ook als deze zeker niet functioneel voor me waren, zelfs toen ik al dacht vrij spiritueel bezig te zijn. Onderstaande tekst heb ik geschreven n.a.v. vragen die mensen me op twitter stelden over hoe ik nu het voor elkaar krijg om “minder” te denken, en waarvan ik hoop dat jij je voordeel ermee kunt doen. Ik ben wat lang van stof, maar na 3x doorlezen, vind ik nog steeds dat ik hieruit geen stukken kan weglaten om duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik wens je dus veel leesplezier en/of zitvlees

Wij mensen zijn “ons denken” zo serieus gaan nemen, dat we dat verwarren met wie we zijn. Alle mensen hebben de hele dag door gedachten, als een soort van stemmetjes in hun hoofd. Harder of zachter, één of meerdere, maar de meesten van ons zijn continue in gesprek met zichzelf. Als iemand dat hardop doet; is hij/zij schizofreen, en sturen we de persoon naar de psychiater. Maar feit is dat wij dat ook doen; alleen niet hardop. Dus er is alleen een gradueel verschil. De truc is om die stem(men) te leren waarnemen zonder oordeel. Want wie neemt waar? Ik kom daar later op terug.

Nagenoeg iedereen beschrijft zichzelf vanuit een verleden en hoewel dat veel kan verklaren, is het eigenlijk niet echt relevant. Iedereen heeft zijn levensverhaal. Ieders verhaal, en dus ook jouw/mijn “verhaal”, inclusief alle ervaringen en “pijn”, hebben waarschijnlijk geleid tot een idee over wie je bent. Ik noem dat voor het gemak ego. Ego wordt in onze taal vaak geassocieerd met mannelijk branie-gedrag, maar ego neemt allerlei gedaanten aan. Slachtoffer komt veel voor bij vrouwen. En “de spirituele ik” is ook in opmars de laatste jaren. Eigenlijk alle gedachten over wie je denkt te zijn. Hier kan ook “voelen” bij horen. Je hebt (in mijn beleving) namelijk authentiek voelen (soort intuïtie; dit is heel belangrijk om wel naar te luisteren) en voelen naar aanleiding van gedachten. Het laatste is een lichamelijke reactie (o.a. hormonen die afgescheiden worden) op je gedachten, en je ervaart dat als een gevoel. Dat is voor mij hetzelfde kaliber als denken. Maar dat “gevoel” helpt je wel als waarschuwing, of je gedachten een kant op zijn gegaan waar jij ze niet wilt hebben. Als je jezelf “niet goed voelt” is dat in heel veel gevallen niet te wijten aan de daadwerkelijke situatie NU, maar aan een negatief gedachtepatroon wat hieraan vooraf ging. Als je dat herkent, creëer je een keuze: Ik hoef me nu dus niet vervelend/kwaad/depressief te voelen. (of willekeurig welke andere niet functionele stemming je ervaart)

Ego kun je dus omschrijven als je dwangmatig denken (de stemmetjes) Dat voortdurende gemaal in je hoofd wat zich vooral met verleden en toekomst bezig houdt en dol is op problemen. Niet alle denken is per definitie “fout”, vaak zelfs heel nuttig. Maar als het door maalt, terwijl je dat op dat moment niet wilt, wordt het storend. Truc is niet om het dwangmatig denken proberen te stoppen, maar om vaker “de waarnemer” daarvan te zijn. Ik kan nu nog allerlei theoretische uitleg over dit principe gaan geven, maar dat helpt niet. Het liefst willen we nog 10 boeken lezen en er met elkaar over “discussiëren” maar dat brengt uiteindelijk weinig meerwaarde. “Het verstand” is daar overigens dol op; dat soort discussies. Ego wil namelijk “gelijk hebben” om zichzelf “beter” te voelen dan de ander. En gaat dus graag in discussie over de meest zinloze onderwerpen.

Mensen willen graag de uitknop van hun gedachten vinden, maar je moet de aanknop van je (bewust)zijn in gaan schakelen. Daar zijn vele manieren voor. Ben je bijvoorbeeld in staat je lichaam te voelen? Daarmee bedoel ik, dat jij je aandacht op (bijvoorbeeld) je voeten kunt richten, en daar dan ook de energie in kunt voelen? Als dat zo is, is dat de ideale poort tot meer bewustzijn/aanwezig zijn (jouw persoonlijke aanknop). Iedere keer als je dat namelijk doet, onderbreek je (ook al is het maar voor even) de stroom van gedachten. En zo “herover” je bewustzijn op het dwangmatige denken. En hoe meer je dit doet, hoe meer je in staat bent om als waarnemer van je gedachten op te treden, en dit minder serieus/zwaar te gaan nemen. Langzaamaan (bij sommige mensen snel; ik moet er daarentegen flink voor werken ) begin je daardoor meer rust in je hoofd te ervaren. Je kunt met een afstand naar een “probleem” gaan kijken. Je identificeert je er niet meer (volledig) mee. Ik bedoel niet relativeren overigens; ook dat kan helpen, maar is vooral wederom een mentale bezigheid. Het is mijn persoonlijke ervaring dat ook “de ander” waarvan wij denken dat hij/zij het probleem veroorzaakt heeft, erdoor verandert. En als dat niet zo is, omdat hij of zij (of beter gezegd zijn/haar ego) wel volhardt in de mentale stellingname, dan heb jij er zelf in ieder geval geen last meer van.

De momenten dat je echt “aanwezig” bent, zijn de momenten dat je je er niet over nadenkt. Nu gebeurt dat bij iedereen af- en toe toevallig, als je bijvoorbeeld zware(sport) inspanningen doet, of bij direct gevaar, of bij een bezigheid waarbij je je aandacht volledig bij hebt. Het “overkomt” ons, en dat zijn de momenten waarop we echt gelukkig/tevreden zijn. Maar dat vermogen tot tevredenheid kun je trainen, en dat moet je ook doen, want alleen dat is een permanente oplossing. Daarmee wordt je de “baas” over je gedachten, i.p.v. dat je gedachten jou overal mee naar toe nemen, en dus ook je gevoelens. Dat betekent niet dat er niets vervelends meer gebeurt in je leven, maar als je eerlijk naar jezelf bent zul je erachter komen dat 80-90% waarover je jezelf “druk” maakt, niets te maken heeft met de actuele situatie NU, maar dat het iets betreft wat gebeurd is, of mogelijk nog moet gaan gebeuren.

Aan iedereen dus “de taak” (als je dat zou willen) om zo vaak als je kunt opbrengen bewustzijn in je dagelijkse leven te brengen. Als je dat al zou willen gaat doen; leg de lat niet te hoog. In het begin kan 10 minuten per dag al moeilijk zijn; prima dan. Mediteren kan helpen, met je gevoel naar je lichaam te gaan, heel aanwezig zijn in het huidige moment (bijvoorbeeld door een routinematige handeling als stofzuigen eens heel bewust uit te voeren, en dan te volgen waar je gedachten heen willen gaan), concentratie op je ademhaling, in de natuur zijn, bepaalde muziek, etc.

Als je merkt dat je afwezig (dus “in je hoofd”) bent, kun je 1 van deze dingen doen. Maar alleen als je dat “in je hoofd zijn” als vervelend ervaart anders wordt het zo dwangmatig gebeuren. Bijvoorbeeld, op het moment dat je merkt dat je heel negatief bent; gewoon even 1-2 min concentreren op je ademhaling. Dat verlicht de lading aanzienlijk. Het kan zeker in het begin nog vaak (direct) terugkomen, maar dat wordt na een paar weken “oefenen” minder.

Het zoeken met je verstand naar “de uitknop” van je gedachten, is sowieso vrij kansloos want het (geconditioneerde gedeelte van je) verstand is zelf de veroorzaker van het ‘probleem’. Net zoiets als een junk leider maken van het drugsonderzoek of de pyromaan de brand laten onderzoeken. Traditionele hulpverlening richt zich op (analyse) van het probleem, terwijl ik dat juist niet aanraad. Je verstand houdt zich graag bezig met problemen en doet dat graag op momenten dat dat helemaal niet handig is. Je bent op een leuk feestje en je kunt die “zorgen” maar niet loslaten. Niet handig; lijkt me. Of tijdens sex aan je werk denken en tijdens je werk aan sex. Meestal ook niet echt bevorderlijk voor beide activiteiten. Dat wat je aandacht geeft maak je groter, dus focus zoveel mogelijk op wat je wel wil en hou je zo min mogelijk bezig met wat je niet wilt.

Of je de verandering naar meer aanwezigheid/hier&nu/bewustzijn moet gaan doen via mediteren, weet ik niet. Mediteren is één van de middelen waarmee je meer bewustzijn in je leven kunt brengen. Ik doe ook een aantal andere dingen, waarmee ik de “stroom van gedachten” onderbreek. Ik heb een aantal handelingen in mijn leven waar ik met volle aandacht mee aan de slag ga. Zodra ik me “neerslachtig” voel, is dat voor mij een wekker om me op mijn lichaamsgevoel en ademhaling te concentreren, waarmee ik met afstand naar dat gevoel kan kijken en me eventueel volledig op dat gevoel kan richten, zonder mezelf erin te verliezen. Ik loop met een steen in mijn zak, en zodra ik die steen vast heb, doe ik 2-3 diepe bewuste ademhalingen, onafhankelijk waar ik op dat moment ben. Daarmee kom ik even Hier & Nu en realiseer ik me, dat hetgeen waar ik me een minuut daarvoor nog druk over maakte, NU niet relevant is. Ik denk dat je zo nog een lijst kunt maken van 100 dingen, die voor iemand persoonlijk kunnen werken. Mediteren is dus voor lang niet iedereen de juiste poort. Zingen onder de douche, lachen, dansen (zonder belangrijk te vinden wat anderen van je vinden) sporten, de natuur in gaan, je hond aaien, je partner liefhebben: allemaal zaken die kunnen bijdragen aan ontwikkeling van je bewustzijn, mits met aandacht toegepast. Eigenlijk is aandacht het sleutelwoord. Ben je in staat je aandacht te sturen naar waar je ‘m wilt hebben en kun je ‘m daar ook houden?

Hoe bewuster je bent, hoe meer je “aangesloten” bent op de energie die er altijd is, en dan worden dingen (of welke richting het in moet met je leven) je vanzelf meer duidelijk. Je hoeft er niet (mentaal) naar te streven. Het “inzicht” komt vanzelf met het toegenomen bewustzijn. Nadeel is wel, dat we (ons ego) geneigd zijn om al snel te denken dat we al “heel wat bereikt hebben”. En we zijn tevens goed om onbewustheid vooral bij “anderen” te zien en te DENKEN dat dit niet op ons van toepassing is. In mijn optiek is het dwangmatig denken (in gradaties) van toepassing op 99 % van de mensen en het vergt moed dat onder ogen te zien en er aan te gaan werken. Het onder ogen zien dat jij het zelf ook doet; erkennen dus; is overigens wel de meest belangrijke stap. Als je die stap genomen hebt; namelijk (h)erkenning dat ook jij gedeeltelijk of grotendeels geleid wordt door dwangmatig denken, is er geen weg meer terug. Langzaamaan zal bewustzijn in je leven komen en zul je steeds makkelijker in staat komen om de waarnemer te zijn van je eigen gedachten. Je verstand zal je nog vaak vertellen dat het allemaal niet waar is, of heel moeilijk om te bereiken, maar de grap is dat er niks te bereiken valt. Je hoeft alleen maar stil te worden. En daarmee creëer je vrijheid in hoe je jezelf wenst te voelen op bepaalde momenten. Maar nog belangrijker is dat de momenten dat je aanwezig bent toe gaan nemen, waardoor je de altijd aanwezige energie kunt gaan ervaren. Dit is overigens voor kleine kinderen een heel natuurlijke staat. Alleen wij zijn niet meer (of veel minder) in staat om dat te ervaren omdat onze aandacht voortdurend wordt opgeëist door die mentale herrie.

Natuurlijk mag je reageren n.a.v. deze tekst; leuk zelfs. Maar ik ga bewust geen “discussie” aan. Het is geschreven vanuit mijn persoonlijke ervaring, en ik hoop dat het anderen kan helpen. Als je je niet herkent in deze tekst; of je vindt dat ik er volledig naast zit, vind ik dat jammer, maar ook prima. Het heeft mij na 40 jaar “zoeken” in allerlei richtingen, heel veel gebracht en dat gun ik iedereen. Ik wens iedereen dan ook veel succes bij het temmen van zijn paarden en ze aan te sporen in de gewenste richting!

Hartelijke groet,
Peter Verbeek